Xania Χανια Κρητης - Chania Crete

Ο ναός του Μιχαήλ Αρχαγγέλου κτίστηκε σε επικλινές έδαφος κατά το β΄ μισό του 6ου αιώνα, όπως προκύπτει από τα αρχιτεκτονικά στοιχεία, τα ψηφιδωτά δάπεδα και το πρώτο στρώμα ζωγραφικής. Πρόκειται για περίκεντρο κτίσμα με παστοφόρια, νάρθηκα, αίθριο και προσκτίσματα βόρεια και δυτικά, που είχε χρήση βαπτιστηρίου. Στο παρελθόν είχαν γίνει εργασίες αποκατάστασης των εξωτερικών επιφανειών και πρόσφατα στα πλαίσια του ΠΕΠ Κρήτης ολοκληρώθηκε η αποκατάσταση του εσωτερικού του ναού.
Από τις εργασίες συντήρησης αποκαλύφθηκε η ύπαρξη διάφορων στρωμάτων ζωγραφικής από τα οποία το πρώτο χρονολογείται στον 6ο - 7ο αιώνα. Το δεύτερο ανάγεται στον 9ο αιώνα, συνδέεται με την εικονομαχία και καλύφθηκε στη συνέχεια με λευκό κονίαμα. Κατά τη β΄ βυζαντινή περίοδο ο ναός μετατράπηκε σε επισκοπικό και τοιχογραφήθηκε με εξαίρετης ποιότητας διάκοσμο κατά τα τέλη του 12ου αιώνα, που συμπληρώθηκε στις αρχές του 14ου αιώνα από το ζωγράφο Μιχαήλ Βενέρη.